Trong nhịp sống hiện đại, đồ uống nóng đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Từ cà phê, trà, ca cao đến các loại đồ uống từ sữa, nhu cầu thưởng thức đồ uống nóng không chỉ gia tăng trong các quán xá, nhà hàng, mà còn tại các văn phòng, gia đình, và những cơ sở tự động hóa như máy pha cà phê, máy pha trà.
Tuy nhiên, trong khi sự phát triển của thị trường này là không thể phủ nhận, quá trình chế biến và phân phối đồ uống nóng lại tiềm ẩn không ít rủi ro về vệ sinh an toàn thực phẩm nếu không được kiểm soát đúng cách. Chính vì vậy, tiêu chuẩn TCVN 13626:2023 về vệ sinh thực phẩm trong chế biến và phân phối đồ uống nóng từ thiết bị cung cấp đồ uống nóng đã ra đời để giải quyết vấn đề này, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Thị trường đồ uống nóng phát triển mạnh mẽ kéo theo việc sử dụng các thiết bị cung cấp tự động hoặc bán tự động ngày càng phổ biến. Những thiết bị này tuy giúp việc chế biến đồ uống nhanh chóng và tiện lợi nhưng lại chứa đựng nhiều rủi ro về vệ sinh, đặc biệt là khi các cặn bẩn và vi sinh vật có thể tích tụ bên trong hệ thống nếu không được vệ sinh và bảo dưỡng đúng cách. Hệ thống này, trong nhiều trường hợp, không chỉ có thể bị nhiễm bẩn do cặn nguyên liệu mà còn có thể phát sinh vi khuẩn, hóa chất hoặc thậm chí là kim loại từ các vật liệu tiếp xúc trực tiếp với đồ uống.
Để kiểm soát và hạn chế những rủi ro này, TCVN 13626:2023 đã được xây dựng, dựa trên tiêu chuẩn châu Âu EN 16889, để cụ thể hóa các yêu cầu vệ sinh cho thiết bị chế biến và phân phối đồ uống nóng. Tiêu chuẩn này không chỉ áp dụng cho các thiết bị sử dụng trong các cơ sở kinh doanh mà còn áp dụng cho thiết bị gia dụng, bao gồm máy pha cà phê, máy pha trà, nồi hâm, hay các thiết bị tương tự.
Một trong những yêu cầu cốt lõi của tiêu chuẩn là các vật liệu tiếp xúc trực tiếp với đồ uống nóng phải đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Điều này có nghĩa là vật liệu phải không gây ô nhiễm cho đồ uống và không làm thay đổi chất lượng của sản phẩm. Các vật liệu này phải có khả năng chịu được nhiệt độ cao, chống ăn mòn và đặc biệt không được thôi nhiễm các chất độc hại vào đồ uống trong điều kiện sử dụng thông thường. Việc lựa chọn và sử dụng vật liệu đúng chuẩn không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn giúp gia tăng độ bền của thiết bị, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống.
Bên cạnh yêu cầu về vật liệu, tiêu chuẩn còn đặt ra các yêu cầu khắt khe về thiết kế và cấu trúc của thiết bị. Thiết bị phải được thiết kế sao cho dễ dàng làm sạch, hạn chế tối đa các khe hở, góc khuất – những nơi dễ dàng tích tụ cặn bẩn và vi khuẩn. Các nhà sản xuất cũng cần cung cấp đầy đủ hướng dẫn về quy trình vệ sinh, khử trùng và tẩy cặn, giúp người sử dụng có thể duy trì thiết bị trong điều kiện vệ sinh tối ưu trong suốt vòng đời của thiết bị.
Ngoài ra, một yếu tố quan trọng không thể bỏ qua là việc kiểm soát nhiệt độ trong suốt quá trình chế biến đồ uống nóng. Theo TCVN 13626:2023, nhiệt độ của nước sử dụng trong pha chế đồ uống phải đạt một mức tối thiểu để hạn chế sự phát triển của vi sinh vật và bảo đảm chất lượng đồ uống cuối cùng. Việc duy trì nhiệt độ đúng tiêu chuẩn giúp hạn chế các nguy cơ liên quan đến an toàn thực phẩm ngay tại khâu chế biến.
Một phần quan trọng khác trong tiêu chuẩn là yêu cầu về phép thử thôi nhiễm. Đây là phương pháp kiểm tra mức độ mà các chất có thể di chuyển từ vật liệu thiết bị vào đồ uống nóng trong điều kiện sử dụng thực tế. Phép thử thôi nhiễm sử dụng dung dịch thử tiêu chuẩn và quy trình thử nghiệm để xác định khả năng các chất độc hại như kim loại hoặc các hợp chất không mong muốn có thể thôi nhiễm vào đồ uống. Kết quả của phép thử này không chỉ giúp đánh giá mức độ phù hợp của thiết bị với các yêu cầu vệ sinh thực phẩm mà còn hỗ trợ các cơ quan quản lý trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Việc ban hành và thực thi TCVN 13626:2023 có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với ngành chế biến đồ uống nóng tại Việt Nam, nhất là trong bối cảnh thị trường đồ uống này đang phát triển mạnh mẽ. Tiêu chuẩn này không chỉ giúp các nhà sản xuất và kinh doanh thiết bị bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn tạo ra một khung kỹ thuật rõ ràng, thống nhất để đảm bảo vệ sinh trong suốt quá trình chế biến và phân phối đồ uống nóng. Hơn nữa, tiêu chuẩn cũng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ của ngành đồ uống, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường này, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc hội nhập quốc tế trong lĩnh vực sản xuất và tiêu thụ đồ uống nóng.
