Trong công tác phòng cháy và chữa cháy, các đám cháy liên quan đến chất lỏng dễ cháy luôn được xếp vào nhóm nguy cơ cao do khả năng lan nhanh và phát sinh nhiệt lượng lớn.
Đặc biệt, với các chất lỏng phân cực như ethanol, methanol, xeton hay nhiều loại dung môi công nghiệp có khả năng hòa tan trong nước, việc sử dụng nước thông thường hoặc bọt chữa cháy không phù hợp có thể làm đám cháy trở nên khó kiểm soát hơn. Nguyên nhân nằm ở chỗ các dung môi này có thể phá hủy cấu trúc bọt thông thường, khiến lớp bọt không còn duy trì được chức năng cách ly oxy và làm mát bề mặt chất cháy.
Thực tiễn đó đòi hỏi phải có những quy định kỹ thuật riêng cho loại chất tạo bọt chuyên dụng. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7278-3:2025 được ban hành nhằm thiết lập các yêu cầu cụ thể đối với chất tạo bọt chữa cháy dạng lỏng tạo bọt độ nở thấp, sử dụng cho đám cháy chất lỏng phân cực. Tiêu chuẩn này là cơ sở để sản xuất, thử nghiệm, đánh giá và lựa chọn sản phẩm phù hợp, đồng thời góp phần đồng bộ hóa hệ thống tiêu chuẩn về phương tiện chữa cháy tại Việt Nam.
Bọt chữa cháy độ nở thấp là loại bọt có hệ số nở nhỏ, nghĩa là thể tích bọt tạo ra không quá lớn so với thể tích dung dịch ban đầu. Cấu trúc này giúp lớp bọt có mật độ cao, bền vững và thích hợp cho phương pháp phun trực tiếp lên bề mặt chất cháy. Đối với chất lỏng phân cực, bọt phải có khả năng hình thành lớp màng bảo vệ đặc biệt giữa dung môi và lớp bọt phía trên. Lớp màng này ngăn dung môi hòa tan hoặc phá vỡ bọt, bảo đảm lớp phủ duy trì đủ lâu để dập tắt đám cháy và ngăn cháy lại.
TCVN 7278-3:2025 quy định rõ các yêu cầu về khả năng tạo bọt, hệ số nở, thời gian thoát nước cũng như hiệu quả dập cháy trên mô hình thử nghiệm chuẩn. Các phép thử được tiến hành trong điều kiện kiểm soát nhằm đánh giá thời gian khống chế đám cháy và khả năng duy trì lớp bọt sau khi lửa đã được dập tắt. Chỉ những sản phẩm đáp ứng đầy đủ các tiêu chí này mới được coi là phù hợp để sử dụng trong thực tế. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng tại các kho chứa hóa chất, nhà máy sản xuất sơn, cồn, dung môi hoặc các cơ sở chế biến có sử dụng lượng lớn chất lỏng phân cực.
Bên cạnh hiệu quả chữa cháy, tiêu chuẩn còn đặt ra yêu cầu về độ ổn định của chất tạo bọt ở dạng cô đặc trong quá trình bảo quản. Sản phẩm phải duy trì được tính chất kỹ thuật trong điều kiện lưu kho thông thường, không bị phân lớp, kết tủa hoặc biến đổi quá mức về màu sắc và độ nhớt. Các thông số như độ pH và khả năng hòa trộn với nước cũng được kiểm soát nhằm bảo đảm tính tương thích với thiết bị phun bọt và hệ thống chữa cháy cố định.
Yếu tố an toàn và môi trường cũng được chú trọng. Trong bối cảnh quốc tế ngày càng siết chặt quản lý các hợp chất fluor hữu cơ khó phân hủy, nhiều quốc gia đã ban hành quy định hạn chế sử dụng một số chất hoạt động bề mặt trong bọt chữa cháy. Việc đưa các yêu cầu về thành phần, ghi nhãn và hướng dẫn sử dụng vào tiêu chuẩn giúp giảm thiểu rủi ro cho người vận hành cũng như tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh.
Sự ra đời của TCVN 7278-3:2025 diễn ra trong bối cảnh hoạt động công nghiệp tại Việt Nam ngày càng mở rộng, đặc biệt ở các lĩnh vực hóa chất, năng lượng và chế biến. Khi nguy cơ cháy nổ liên quan đến dung môi và hóa chất phân cực gia tăng, việc áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả ứng phó sự cố, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Không chỉ là tài liệu kỹ thuật cho nhà sản xuất, tiêu chuẩn còn là cơ sở quan trọng để lực lượng phòng cháy, chữa cháy và các đơn vị quản lý lựa chọn giải pháp chữa cháy an toàn, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn hiện đại.
