Một nghiên cứu quy mô lớn đã phát hiện việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu trong môi trường có thể gây nguy cơ ung thư cao hơn. Bằng cách tích hợp bản đồ môi trường với hồ sơ bệnh nhân và phân tích phân tử, các nhà nghiên cứu đã tiết lộ những rối loạn sinh học sớm có thể âm thầm khiến một số nhóm dân cư dễ mắc bệnh.
Các nhà nghiên cứu đã xác định được mối liên hệ giữa việc tiếp xúc rộng rãi với thuốc trừ sâu và nguy cơ ung thư, do những thay đổi sinh học tinh tế xuất hiện rất lâu trước khi được chẩn đoán.
Một nghiên cứu mới mang tính đột phá trên Tạp chí Nature Health đang định hình lại cách các nhà khoa học suy nghĩ về việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu, chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa việc tiếp xúc hàng ngày với các hóa chất này trong môi trường và nguy cơ ung thư cao hơn.
Bằng cách kết hợp giám sát môi trường, dữ liệu từ cơ quan đăng ký ung thư quốc gia và phân tích sinh học, các nhà khoa học từ IRD, Viện Pasteur, Đại học Toulouse và Viện Quốc gia về Bệnh Ung thư (INEN) ở Peru đã cung cấp những hiểu biết mới về cách tiếp xúc với thuốc trừ sâu có thể góp phần gây ra một số loại ung thư.
Thuốc trừ sâu thường được tìm thấy trong thực phẩm, nước và môi trường nói chung, thường ở dạng hỗn hợp phức tạp chứ không phải là các hợp chất đơn lẻ. Điều này khiến việc đo lường tác động của chúng đến sức khỏe trở nên khó khăn, vì hầu hết các nghiên cứu trước đây đều tập trung vào các hóa chất riêng lẻ trong điều kiện được kiểm soát, không phản ánh sự tiếp xúc hàng ngày. Nghiên cứu này áp dụng cách tiếp cận toàn diện hơn, nắm bắt được sự phức tạp của các điều kiện thực tế.
Peru - địa điểm nghiên cứu thích hợp
Peru sở hữu một bối cảnh độc đáo do sự kết hợp giữa các vùng canh tác thâm canh, hệ sinh thái đa dạng và sự bất bình đẳng rõ rệt về xã hội và địa lý. Ung thư đang trở thành một mối lo ngại ngày càng tăng đối với sức khỏe cộng đồng, cùng với sự gia tăng tiếp xúc với thuốc trừ sâu.
Kết quả nghiên cứu cho thấy một số nhóm dân cư nhất định, đặc biệt là cộng đồng người bản địa và nông thôn, phải đối mặt với mức độ phơi nhiễm cao hơn. Trung bình, các nhóm này tiếp xúc với 12 loại thuốc trừ sâu khác nhau ở nồng độ cao.
Một phương pháp đột phá liên kết môi trường, sinh học và ung thư
Các nhà nghiên cứu đã tạo ra các mô hình chi tiết để lập bản đồ ô nhiễm thuốc trừ sâu trên khắp cả nước. Phân tích này bao gồm 31 loại hóa chất nông nghiệp, không loại nào hiện được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phân loại là chất gây ung thư ở người, và theo dõi cách chúng lan truyền trong môi trường.
“Trước tiên, chúng tôi đã mô phỏng sự phân tán của thuốc trừ sâu trong môi trường trong khoảng thời gian 6 năm (2014-2019), điều này cho phép chúng tôi tạo ra một bản đồ có độ phân giải cao và xác định các khu vực có nguy cơ phơi nhiễm cao nhất”, Tiến sĩ Jorge Honles, chuyên ngành dịch tễ học tại Đại học Toulouse, giải thích.
Sau đó, nhóm nghiên cứu đã so sánh các bản đồ này với dữ liệu định vị địa lý từ hơn 150.000 trường hợp ung thư được ghi nhận từ năm 2007 đến năm 2020. Điều này cho thấy các khu vực có cả mức độ tiếp xúc với thuốc trừ sâu và tỷ lệ ung thư cao hơn. Tại những khu vực này, khả năng mắc ung thư cao hơn khoảng 150%.
“Đây là lần đầu tiên chúng tôi có thể liên kết việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu, trên quy mô quốc gia, với những thay đổi sinh học cho thấy nguy cơ ung thư gia tăng”, Stéphane Bertani, nhà nghiên cứu sinh học phân tử tại Viện Nghiên cứu Quốc gia Pháp về Phát triển Bền vững (IRD), thuộc phòng thí nghiệm PHARMA-DEV (IRD/Đại học Toulouse) giải thích.
Các tác động sinh học sớm và âm thầm
Nghiên cứu cho thấy một số khối u có chung những điểm yếu sinh học tiềm ẩn liên quan đến nguồn gốc tế bào của chúng, và việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu có thể làm trầm trọng thêm những điểm yếu này. Gan đóng vai trò trung tâm, vì nó xử lý các chất hóa học và thường phản ánh sự tiếp xúc với môi trường.
Các nghiên cứu phân tử sâu hơn tại Viện Pasteur, do Pascal Pineau dẫn đầu, cho thấy thuốc trừ sâu can thiệp vào các hệ thống duy trì chức năng và bản sắc bình thường của tế bào. Những gián đoạn này có thể xảy ra rất lâu trước khi ung thư phát triển, cho thấy tác động diễn ra dần dần và thường không được chú ý. Theo thời gian, những thay đổi như vậy có thể khiến các mô dễ bị tổn thương hơn trước các nguy cơ khác như nhiễm trùng, viêm hoặc căng thẳng từ môi trường.
Những tác động quan trọng đối với sức khỏe toàn cầu và phòng ngừa ung thư
Những phát hiện này thách thức độc chất học truyền thống, vốn thường đánh giá từng chất riêng lẻ và xác định ngưỡng an toàn dựa trên phơi nhiễm riêng biệt. Thay vào đó, nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét phơi nhiễm hóa chất kết hợp và điều kiện môi trường thực tế. Nghiên cứu cũng cho thấy các hiện tượng như El Niño có thể làm tăng phơi nhiễm bằng cách thay đổi cách sử dụng và phát tán thuốc trừ sâu. Các tác giả kêu gọi cập nhật các phương pháp đánh giá rủi ro và chiến lược phòng ngừa.
Ngoài phạm vi Peru, nghiên cứu này còn đóng góp vào cuộc thảo luận rộng hơn về sức khỏe toàn cầu và giới hạn môi trường. Nghiên cứu nhấn mạnh cách thức biến đổi môi trường, các hoạt động sử dụng đất, thời tiết cực đoan và bất bình đẳng xã hội có thể tương tác để định hình kết quả sức khỏe, đặc biệt đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương như cộng đồng người bản địa và nông thôn.
Nhóm nghiên cứu dự định tiếp tục điều tra các cơ chế sinh học liên quan và phát triển các công cụ phòng ngừa tốt hơn, với mục tiêu hỗ trợ các chính sách y tế công cộng hiệu quả và công bằng hơn.
Thdthu tổng hợp (Nguồn Scitechdaily.com)
