Các đơn vị nghiên cứu biển hàng đầu của Việt Nam và Hàn Quốc vừa công bố một phát hiện trên Journal of Phycology, báo cáo về sự xuất hiện của chi rong nâu vôi hóa cực hiếm Newhousia tại vịnh Nha Trang.
Chi Newhousia (Bộ Dictyotales, Lớp Phaeophyceae) là một chi rong nâu đặc biệt hiếm gặp, được biết đến với hình thái dạng vảy bám (crustose habit) và khả năng vôi hóa – một đặc điểm cực hiếm trong ngành rong Nâu. Newhousia được phát hiện tại Vịnh Nha Trang là đại diện duy nhất của lục địa châu Á. Trước đó, chi rong này chỉ được phát hiện rải rác tại các đảo thuộc khu vực Thái Bình Dương. Phát hiện mới cũng thách thức các giả định địa sinh học trước đây về khả năng phát tán và thích nghi của nhóm rong nâu cổ xưa này, vốn được cho là có khả năng phát tán hạn chế do đặc điểm sống bám và vôi hóa mạnh.
Bằng các phân tích đa gene, nhóm nghiên cứu đã xác định các mẫu vật thu được tại Việt Nam là loài Newhousia imbricata. Kết quả này mang lại hai phát hiện quan trọng. Thứ nhất, loài N. imbricata có phạm vi phân bố rộng đáng kinh ngạc, kéo dài từ Polynesia thuộc Pháp, Vanuatu đến tận biển Đông của Việt Nam – mở ra những câu hỏi mới về cơ chế phát tán xa của một loài rong bám san hô, vôi hóa và sinh trưởng chậm; và thứ hai, độ dẻo sinh thái của loài rất cao. Các mẫu vật Việt Nam được tìm thấy ở độ sâu 3 - 4 m trên nền san hô chết, trong khi các báo cáo trước đây cho thấy loài này có thể tồn tại trong phạm vi độ sâu lớn, từ 0 - 76 m. Điều đó chứng tỏ N. imbricata có khả năng thích ứng linh hoạt với các điều kiện ánh sáng, dòng chảy và nền đáy khác nhau trong hệ sinh thái rạn san hô.
Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu còn ghi nhận một đặc điểm sinh sản mới chưa từng được mô tả trước đây là nảy chồi sinh dưỡng, khi các “phiến non” (blade primordia) phát triển từ mô bên dưới và chồng lớp lên nhau liên tục, tạo thành cấu trúc vảy có thể dày tới 2 cm. Phát hiện này đã làm sáng tỏ chiến lược tiến hóa độc đáo của nhóm rong nâu vôi hóa trong điều kiện môi trường biển nhiệt đới.
Tin đăng KH&PT số 1370 (số 46/2025)
