Năm 2025 là một năm đánh dấu những bước tiến đáng kể của ngành sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Các thành tựu trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp lý, cùng với sự gia tăng đáng kể về số lượng đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, đã góp phần không nhỏ vào việc thúc đẩy sáng tạo, đổi mới và nâng cao giá trị tài sản trí tuệ quốc gia.
Một trong những thành tựu quan trọng nhất trong năm qua là việc hoàn thiện các chính sách và quy định pháp lý về sở hữu trí tuệ. Cụ thể, theo báo cáo của Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam, trong năm 2025, tổng số đơn đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam đạt hơn 110.000 đơn, tăng 10% so với năm 2024. Con số này cho thấy sự gia tăng đáng kể của hoạt động đổi mới sáng tạo trong cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ và tiêu dùng. Các quy định sửa đổi, bổ sung trong các văn bản pháp lý như Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Bản quyền, và các văn bản liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc bảo vệ quyền lợi của các cá nhân, tổ chức sáng tạo.
Trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, số lượng sáng chế và giống cây trồng đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể. Cụ thể, tổng số đơn đăng ký sáng chế trong năm 2025 đã vượt mốc 8.000 đơn, tăng 12% so với năm 2024. Đây là dấu hiệu cho thấy các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu đã nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ tài sản trí tuệ, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu đổi mới sáng tạo trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Bên cạnh việc tăng trưởng về số lượng đăng ký, công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng có những cải thiện rõ rệt. Theo Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, trong năm 2025, tổng số vụ vi phạm sở hữu trí tuệ được phát hiện và xử lý là 1.500 vụ, tăng gần 20% so với năm 2024. Các cơ quan chức năng như Cục Sở hữu trí tuệ và Tổng cục Quản lý thị trường đã triển khai mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm, đặc biệt là trong các lĩnh vực hàng giả, hàng nhái và vi phạm bản quyền. Một số vụ vi phạm lớn đã được phát hiện và xử lý, giúp bảo vệ quyền lợi cho cả người tiêu dùng và các doanh nghiệp chính thống, đồng thời củng cố niềm tin vào hệ thống bảo vệ sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
Việc tham gia và thực hiện các cam kết quốc tế trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ cũng là một điểm sáng trong năm 2025. Việt Nam đã tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ trong các hiệp định thương mại tự do (FTA) với các đối tác quốc tế, đặc biệt là trong khuôn khổ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Châu Âu (EVFTA). Các hiệp định này không chỉ giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong hệ thống sở hữu trí tuệ toàn cầu mà còn mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam bảo vệ tốt hơn quyền lợi sở hữu trí tuệ của mình ở nước ngoài. Theo Báo cáo của Bộ Công Thương, trong năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của các sản phẩm sáng chế và công nghệ có bản quyền từ Việt Nam đạt khoảng 5 tỷ USD, tăng 15% so với năm trước.
Tuy nhiên, ngành sở hữu trí tuệ tại Việt Nam vẫn còn đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn là việc nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp về vai trò của sở hữu trí tuệ trong việc phát triển bền vững. Dù có sự gia tăng trong số lượng đơn đăng ký và vi phạm sở hữu trí tuệ được xử lý, nhưng vẫn còn một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp chưa chú trọng đến việc bảo vệ tài sản trí tuệ của mình, dẫn đến tình trạng xâm phạm quyền lợi.
Bên cạnh đó, công tác đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ cũng cần được chú trọng hơn. Việt Nam hiện đang thiếu hụt đội ngũ chuyên gia có trình độ cao để hỗ trợ các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu trong việc bảo vệ quyền lợi sở hữu trí tuệ của họ. Theo Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong năm 2025, có hơn 50 chương trình đào tạo liên quan đến sở hữu trí tuệ được triển khai tại các trường đại học và viện nghiên cứu trên cả nước, nhưng con số này vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển của ngành.
Tổng kết lại, năm 2025 là một năm thành công đối với ngành sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Những thành tựu trong việc cải thiện môi trường pháp lý, gia tăng hoạt động sáng tạo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đã giúp nâng cao giá trị tài sản trí tuệ của quốc gia, đồng thời góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế sáng tạo. Tuy nhiên, để duy trì và phát huy những kết quả này, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện hệ thống pháp lý, nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp, và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
