Vào sáng ngày 21 tháng 11 năm 2025, Quốc hội khóa XV đã họp phiên toàn thể để xem xét Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Trí tuệ nhân tạo, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã thay mặt Chính phủ trình bày chi tiết về nội dung của Tờ trình.
Mục tiêu chính của việc xây dựng dự thảo Luật này là nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đặc biệt, dự thảo tập trung vào việc phát triển trí tuệ nhân tạo một cách bền vững, phục vụ con người, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia, quyền con người và chủ quyền số.
Dự thảo Luật bao gồm 8 chương và 36 điều, quy định chi tiết về các hoạt động nghiên cứu, phát triển, cung cấp, triển khai và sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam. Đồng thời, nó cũng xác định quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân liên quan, cùng với trách nhiệm của nhà nước trong việc quản lý hoạt động trí tuệ nhân tạo. Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) sẽ là cơ quan chủ trì soạn thảo, đóng vai trò kết nối giữa các bộ, ngành, giới chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng nghiên cứu trong nước, đồng thời tham khảo kinh nghiệm lập pháp từ các quốc gia và tổ chức quốc tế.
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc áp dụng phương pháp quản lý dựa trên rủi ro. Cụ thể, các hệ thống trí tuệ nhân tạo sẽ được phân loại theo mức độ rủi ro, kèm theo các yêu cầu minh bạch, gắn nhãn, giải trình, đánh giá sự phù hợp và xử lý sự cố. Bên cạnh đó, một số lĩnh vực đặc thù như quốc phòng, an ninh và tình báo sẽ không nằm trong phạm vi điều chỉnh của Luật, nhằm bảo đảm tính bảo mật và cơ chế quản lý riêng biệt.
Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Nguyễn Thanh Hải, cho rằng dự thảo Luật đã thực sự bám sát các chiến lược phát triển khoa học và công nghệ của Đảng và Nhà nước. Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải có một khung pháp lý thống nhất và linh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, Ủy ban cũng đề nghị Bộ KH&CN tiếp tục rà soát các chính sách, tập trung vào phát triển trí tuệ nhân tạo vì con người và vì sự phát triển bền vững.
Mặc dù dự thảo Luật có phạm vi điều chỉnh khá rộng, Ủy ban cho rằng cần phải làm rõ hơn các ranh giới giữa Luật Trí tuệ nhân tạo với các luật liên quan khác như Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật Dữ liệu, và Luật Công nghiệp công nghệ số. Điều này sẽ giúp tránh trùng lặp và chồng lấn trong các quy định pháp lý. Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh và bổ sung các quy định liên quan đến các chủ thể trung gian trong chuỗi giá trị trí tuệ nhân tạo, nhằm kiểm soát và ngăn ngừa các rủi ro phát sinh từ hoạt động cung cấp nền tảng, mô hình gốc.
Một yếu tố quan trọng khác là việc bổ sung các hoạt động đào tạo, nghiên cứu và thử nghiệm nội bộ, đặc biệt đối với các hệ thống trí tuệ nhân tạo có mức độ rủi ro cao. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng các hệ thống AI này không gây ra sự cố kỹ thuật hoặc an ninh mạng nghiêm trọng khi được triển khai trong môi trường nội bộ, nếu không có sự kiểm soát chặt chẽ.
Tóm lại, dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo là một bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho việc phát triển và quản lý AI tại Việt Nam, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia và ngăn ngừa những rủi ro tiềm tàng mà công nghệ này có thể mang lại.
